Cefndir

Mae’r wefan hon yn adlewyrchu’r effaith gafodd y Rhyfel Byd Cyntaf ar Gymru – a’r effaith gafodd Cymru ar y Rhyfel Byd Cyntaf. Yn ystod y misoedd a’r blynyddoedd i ddod, bydd yn adlewyrchu’r ffordd y bydd pobl Cymru’n coffáu’r canmlwyddiant pwysig hwn trwy wybodaeth a ddarperir gan unigolion, cymunedau a sefydliadau yng Nghymru.

Bwriad Llywodraeth Cymru yw darparu Rhaglen Fframwaith gynhwysol a fydd yn cynnwys digwyddiadau ac arddangosfeydd cenedlaethol. Bydd gweithgareddau cymunedol, a phrosiectau a rhaglenni addysgol yn ategu’r rhain. Mae Is-Adran Amgueddfeydd, Archifau a Llyfrgelloedd, Llywodraeth Cymru, yn datblygu’r fframwaith hwn mewn ymgynghoriad â Bwrdd Rhaglen y Canmlwyddiant. Yr Athro Syr Deian Hopkin yw Cadeirydd y Bwrdd, ac mae’n cynnwys cynrychiolwyr o sefydliadau perthnasol.

Am wybodaeth bellach ar Bartneriaid Cymru’n Cofio Wales Remembers 1914 – 1918 cliciwch yma

Cyhoeddiadau:

Rhaglen Fframwaith1Rhaglen Fframwaith

Caiff gweithgaredd coffáu yng Nghymru ei ddatblygu gan Lywodraeth Cymru mewn partneriaeth a sefydliadau allweddol ledled y wlad.  Mae’r Rhaglen Fframwaith ar gyfer y Coffáu yng Nghymru’n gosod gweledigaeth Llywodraeth Cymru ar gyfer y canmlwyddiant ac yn amlinellu rhai o’r prif ddigwyddiadau sydd ar y gweill ar gyfer cyfnod y coffáu rhwng 2014 a 2018.

I weld y Rhaglen Fframwaith Cymru’n Cofio Wales Remembers 1914-1918 cliciwch yma.

rhaglen_2016_thumbMae’r llyfryn yn rhan o gyfres o gyhoeddiadau blynyddol a fydd yn rhoi sylw i’r digwyddiadau a fydd yn cael eu cynnal yng Nghymru, neu fannau eraill os ydynt yn berthnasol i Gymru, er mwyn nodi canmlwyddiant dechrau’r Rhyfel Byd Cyntaf. Mae hefyd yn cynnwys erthyglau manwl ynghylch gwahanol ddigwyddiadau a phrosiectau perthnasol.

I weld y Rhaglen 2017 Cymru’n Cofio Wales Remembers 1914-1918 cliciwch yma.

I weld y Rhaglen 2016 Cymru’n Cofio Wales Remembers 1914-1918 cliciwch yma.

I weld y Rhaglen 2015 Cymru’n Cofio Wales Remembers 1914-1918 cliciwch yma.

I weld y Rhaglen 2014 Cymru’n Cofio Wales Remembers 1914-1918 cliciwch yma.

Gwybodaeth ddefnyddiol:

Olrhain y rhan a chwaraeodd eich perthnasau yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Cliciwch yma.

Am ffynonellau gwybodaeth ar y coffâd cliciwch yma.

Am wybodaeth bellach ar gynllun Grantiau Ysgolion Uwchradd Llywodraeth Cymru ewch yma

Am wybodaeth bellach ar gynllun Grantiau ar gyfer Cofebion Rhyfel Cadw ewch yma

Cymru’n Cofio Wales Remembers 1914-1918 – Gwerthuso

Mae Pecynnau Gwerthuso ar gael nawr i unigolion a sefydliadau gofnodi a gwerthuso’r hyn a ddysgwyd a’r adborth a gafwyd yn sgil cynnal digwyddiadau ledled Cymru i nodi Canmlwyddiant y Rhyfel Byd Cyntaf.

Rydyn ni’n annog pob sefydliad, bach a mawr, yng Nghymru i ddefnyddio’r ffurflen werthuso a’r holiadur dysgu sydd wedi’u llunio ar gyfer y digwyddiadau, er mwyn gweld faint o ymwybyddiaeth sydd o’r Rhyfel Byd Cyntaf a’i etifeddiaeth.

Dychwelwch unrhyw Ffurflenni Gwerthuso Digwyddiadau i: cymruncofio-walesrem@Wales.GSI.Gov.UK

Mae dogfennau PDF ar gael:

ffurflen werthuso

a holiadur dysgu

Mae’r Holiadur Dysgu ar gael yma drwy Survey Monkey

Cysylltwch â ni

Rydym ni am i chi gymryd rhan – felly cysylltwch a gadewch i ni wybod pa fath o ddigwyddiadau neu brosiectau rydych chi’n trefnu ar gyfer eich cymunedau yma. Os hoffech chi anfon newyddion neu gysylltu â ni cliciwch yma.

Os yw’n well gennych gysylltu â ni drwy e-bost, cyfeiriwch eich e-bost at cymruncofio-walesremembers1914-1918@wales.gsi.gov.uk os gwelwch yn dda.

Facebook-Logo-3Cyfryngau cymdeithasol:

Sicrhewch eich bod yn cael y newyddion diweddaraf am ddigwyddiadau yng Nghymru, ac ymunwch yn y sgwrs er mwyn sôn wrthym am sut yr ydych chi’n cymryd rhan.

Facebook: https://www.facebook.com/pages/Cymrun-Cofio-Wales-Remembers-1914-1918

Twitter: @cymruncofio

Pam bod coffáu’r rhyfel yn bwysig?

Bu farw dros 15 miliwn o bobl yn y Rhyfel Byd Cyntaf, a dioddefodd 20 miliwn ychwanegol anafiadau a amharodd mewn rhai achosion ar weddill eu bywydau. Prin oedd y teuluoedd yng Nghymru na welsant berthynas yn cael ei glwyfo neu ei ladd yn y rhyfel.

Roedd y rhyfel yn drychineb annisgwyl a ddilynodd gyfnod o gystadleuaeth a drwgdybiaeth rhwng y cenhedloedd. Canlyniad mwyaf ingol y rhyfel oedd y marwolaethau, ond fe gafodd y gyflafan effeithiau eraill, pellgyrhaeddol. Wrth i ymerodraethau mawr gwympo yn Ewrop ac i rym economaidd America gryfhau newidiwyd cydbwysedd grym y byd. Ym Mhrydain, hefyd, bu newidiadau gwleidyddol sylweddol, a daeth wladwriaeth i gymryd rhan amlycach ym mywydau unigolion.

Ar ddiwedd y brwydro gadawyd y gwledydd a fu’n ymladd yn dlawd, a phobl yr Almaen yn agos at newynu. Roedd Prydain ar fin bod yn fethdalwr ac wedi’r rhyfel ni lwyddodd i adennill yr hunanhyder a welwyd cyn hynny. Mewn rhai gwledydd daeth mudiadau gwleidyddol eithafol i rym ac ymhen prin ugain mlynedd dechreuodd Rhyfel Byd arall.

Dechreuodd y Rhyfel Mawr fel rhyfel rhanbarthol ond ymledodd nes bod bron pob gwlad yn Ewrop a nifer o wledydd eraill dros y byd yn rhan o’r ymladd, o gyfandir America i’r Dwyrain Pell.

Oherwydd i’r ymladd ddigwydd ar raddfa mor enfawr a bod y canlyniadau mor sylfweddol, mae’n hanfodol bwysig i ni geisio deall achosion a dylanwad y Rhyfel Byd Cyntaf, ac ystyried, yn ystod cyfnod y canmlwyddiant, yr aberth fawr a wnaed gan unigolion a chymunedau. Drwy astudio’r digwyddiadau hyn efallai y gallwn ddysgu sut i osgoi eu tebyg yn y dyfodol.

Coffáu’r Rhyfel Byd Cyntaf yng Nghymru: Cynllunio ar gyfer 2014-2018 – Adborth o’r tri digwyddiad a gynhaliwyd ym mis Ionawr a mis Chwefror 2013

Ysgogodd Llywodraeth Cymru drafodaeth rhwng rhanddeiliaid ar y broses gynllunio ar gyfer coffáu’r Rhyfel Byd Cyntaf yn gynnar yn 2013. Y nod oedd cyrraedd cynifer o unigolion, grwpiau, cymunedau a sefydliadau â phosibl oedd â diddordeb mewn cymryd rhan yn eu digwyddiadau coffa eu hunain neu weithio mewn partneriaeth i ddatblygu gweithgareddau ar y cyd.

Cynhaliwyd tri digwyddiad cychwynnol yng Nghaerdydd ar 22 Ionawr 2013, yng Nghyffordd Llandudno ar 28 Ionawr 2013 ac yn Llanfair-ym-Muallt ar 15 Chwefror 2013. Roedd cyfanswm o dros 140 o bobl yn bresennol yn y tri digwyddiad o 75 o sefydliadau.

Mae modd gweld adborth o’r trafodaethau yma.